Transport towarów między Polską a Grecją, mimo że oba kraje należą do Unii Europejskiej, wiąże się z szeregiem specyficznych wymogów celnych wynikających z konieczności przejazdu przez terytoria państw niebędących członkami wspólnoty. Trasy prowadzą najczęściej przez Serbię i Macedonię Północną, co wymaga zastosowania procedur tranzytowych zabezpieczających towar przed opodatkowaniem w krajach tranzytu.
Procedura Common Transit – fundament transportu
Common Transit to kluczowa procedura umożliwiająca przemieszczanie towarów przez kraje niebędące członkami Unii Europejskiej bez konieczności odprawy celnej w każdym z nich. Serbia została objęta procedurą od 2017 roku, Macedonia Północna od 2015 roku, co znacząco upraszcza transport na tej trasie.
Procedura opiera się na systemie gwarancji finansowych i elektronicznej wymiany informacji między urzędami celnymi. W urzędzie celnym wyjścia w Polsce składany jest dokument tranzytowy w systemie NCTS, który generuje unikalny numer MRN stanowiący identyfikator całej operacji. Na granicach Serbia i Macedonii celnik weryfikuje dokument elektronicznie, a w urzędzie przeznaczenia w Grecji procedura zostaje zamknięta, co powoduje zwolnienie gwarancji finansowej.
System NCTS w praktyce
Przed wyjazdem spedytor składa deklarację elektroniczną zawierającą dane przewoźnika, szczegółowy opis towaru z kodami CN, planowaną trasę oraz urząd celny przeznaczenia. Po zatwierdzeniu system generuje numer MRN, który kierowca przedstawia na każdej granicy. Typowe problemy to awarie systemu na granicach bałkańskich, błędy w danych wymagające korekty oraz brak zamknięcia procedury przez grecki urząd celny, co blokuje gwarancję.
Dokument T1 – szczególne przypadki
Dokument T1 jest niezbędny dla towarów spoza Unii Europejskiej, które nie zostały dopuszczone do obrotu, przy transporcie do wolnych obszarów celnych w portach greckich oraz dla towarów objętych ograniczeniami, takich jak akcyza czy produkty podwójnego zastosowania. Procedura T1 wymaga złożenia deklaracji w urzędzie celnym, przedstawienia towaru do oględzin oraz założenia plomb celnych.
VAT w transporcie do Grecji
Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów do Grecji jest zwolniona z VAT w Polsce, pod warunkiem spełnienia wymogów dokumentacyjnych. Obie strony muszą być czynnymi podatnikami VAT, towar musi fizycznie dotrzeć do Grecji, a transakcja wymaga prawidłowej dokumentacji.
Kluczowe dokumenty to faktura ze stawką „np.” z numerem VAT-UE greckiego nabywcy w formacie EL plus dziewięć cyfr, dokument CMR z podpisem odbiorcy greckiego oraz wydruk weryfikacji numeru VAT z systemu VIES. Przed każdą transakcją należy zweryfikować aktywność numeru VAT kontrahenta w systemie VIES, zapisując zrzut ekranu jako dowód należytej staranności.
Najczęstsze błędy to nieaktualny numer VAT-UE, brak podpisu odbiorcy na CMR, rozbieżności między adresem na fakturze a CMR oraz brak weryfikacji w systemie VIES.
Greckie przepisy celne
Przy wjeździe do Grecji kontrola celna wymaga dokumentów pojazdu, prawa jazdy kierowcy, licencji wspólnotowej, numeru MRN procedury Common Transit, faktury handlowej oraz packing list. Grecja szczególnie rygorystycznie kontroluje towary pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, wymagając certyfikatów fitosanitarnych lub weterynaryjnych.
Po dotarciu do Grecji pojazd musi zgłosić się do urzędu celnego przeznaczenia, gdzie następuje kontrola dokumentów, ewentualne oględziny ładunku, sprawdzenie plomb oraz zamknięcie procedury w systemie NCTS. Opóźnienie w dotarciu wymaga uzasadnienia i może skutkować karą finansową.
Typowe problemy i rozwiązania
Długie kolejki na granicy serbskiej można ominąć planując przejazd w godzinach nocnych, korzystając z mniejszych przejść granicznych lub wybierając trasę przez Rumunię i Bułgarię. Problem niezamkniętej procedury wymaga natychmiastowego kontaktu z greckim urzędem celnym oraz zachowania wszystkich potwierdzeń dostawy.
Rozbieżności w opisie towaru eliminuje stosowanie jednolitej terminologii i kodów CN we wszystkich dokumentach. Zabezpieczeniem przed zaginięciem CMR jest robienie zdjęć podpisanego dokumentu oraz rozważenie elektronicznego eCMR.
Koszty procedur celnych
Transport do Grecji generuje dodatkowe koszty obejmujące gwarancję finansową od 0,5 do 1 procenta wartości dla gwarancji indywidualnej lub 1000 do 3000 euro rocznie dla gwarancji generalnej, usługi agencji celnej od 50 do 300 złotych za procedurę, opłaty administracyjne w Serbii około 20 do 30 euro oraz ewentualne kontrole fitosanitarne od 100 do 500 euro.
Podsumowanie
Transport Polska-Grecja wymaga znajomości procedur tranzytowych, prawidłowej dokumentacji VAT oraz przestrzegania wymogów greckich służb celnych. Kluczem do sukcesu jest właściwe przygotowanie dokumentacji, weryfikacja kontrahentów w systemie VIES, planowanie tras z uwzględnieniem kolejek granicznych oraz współpraca z doświadczonymi agentami celnymi. Przestrzeganie procedur gwarantuje płynność transportu i pozwala uniknąć kosztownych opóźnień oraz problemów prawnych.
