Import produktów spożywczych z Grecji to nie tylko kwestia znalezienia przewoźnika i ustalenia ceny. Kluczem do sukcesu jest prawidłowa dokumentacja i spełnienie wymogów sanitarnych. Jeden brakujący dokument może zatrzymać transport na granicy na wiele godzin lub dni.
Mimo że Polska i Grecja są członkami Unii Europejskiej, a swobodny przepływ towarów to jedna z fundamentalnych zasad wspólnego rynku, produkty pochodzenia roślinnego i zwierzęcego podlegają ścisłym regulacjom sanitarnym i fitosanitarnym. Celem tych przepisów jest ochrona zdrowia konsumentów, zapobieganie rozprzestrzenianiu się chorób roślin i zwierząt oraz kontrola jakości żywności wprowadzanej do obrotu.
Transport z Grecji do Polski może zostać poddany kontroli, szczególnie jeśli dotyczy produktów pochodzenia zwierzęcego, świeżych owoców i warzyw, produktów ekologicznych wymagających certyfikacji lub żywności wymagającej szczególnych warunków transportu. Polska Inspekcja Weterynaryjna oraz Państwowa Inspekcja Sanitarna mają uprawnienia do kontroli towarów pochodzących z innych krajów UE, jeśli istnieją ku temu uzasadnione podstawy.
System kontroli w Polsce jest podzielony między kilka instytucji. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa kontroluje produkty pochodzenia roślinnego – owoce, warzywa, zboża, rośliny ozdobne, materiał siewny. Inspekcja Weterynaryjna zajmuje się produktami pochodzenia zwierzęcego – mięsem, produktami mlecznymi, jajami, miodem, rybami i owocami morza. Państwowa Inspekcja Sanitarna nadzoruje ogólną jakość i bezpieczeństwo żywności oraz warunki higieniczne transportu. IJHARS kontroluje jakość handlową produktów rolno-spożywczych oraz zgodność z normami.
Prawidłowa dokumentacja to klucz do bezproblemowego przekroczenia granicy. Dla wszystkich produktów spożywczych niezbędne są: dokument CMR potwierdzający rodzaj i ilość towaru, faktura handlowa oraz dokumenty potwierdzające zgodność z wymogami bezpieczeństwa żywności. Produkty pochodzenia roślinnego wymagają dodatkowo świadectwa fitosanitarnego wystawionego przez służby greckie, dokumentów potwierdzających przeprowadzenie wymaganych zabiegów oraz certyfikatu jakości handlowej dla niektórych kategorii owoców i warzyw. Produkty pochodzenia zwierzęcego muszą posiadać świadectwo weterynaryjne potwierdzające, że towar pochodzi z zakładów zatwierdzonych przez UE, dokumenty identyfikacji partii produkcyjnej oraz certyfikaty potwierdzające przeprowadzenie wymaganych badań. Produkty ekologiczne wymagają certyfikatu ekologicznego wystawionego przez jednostkę certyfikującą oraz dokumentów potwierdzających zachowanie ciągłości łańcucha ekologicznego.
Większość produktów spożywczych z Grecji wymaga transportu w kontrolowanej temperaturze. Świeże mięso musi być transportowane w temperaturze nie wyższej niż +7°C dla mięsa wołowego i +4°C dla mięsa drobiowego. Ryby i owoce morza wymagają temperatury od 0 do +2°C, chyba że są mrożone – wtedy temperatura nie może przekraczać -18°C. Produkty mleczne transportuje się w temperaturze od +2 do +6°C. Pojazdy muszą być wyposażone w system monitorowania i rejestrowania temperatury, a wydruki z monitoringu stanowią część dokumentacji kontrolnej.
Kontrole fitosanitarne i weterynaryjne mogą być przeprowadzone na przejściu granicznym, w miejscu przeznaczenia towaru lub w dowolnym momencie na terytorium Polski. Inspektor ma prawo zatrzymać pojazd i przeprowadzić kontrolę dokumentów oraz fizyczną inspekcję towaru. Kontrola obejmuje weryfikację kompletności certyfikatów, sprawdzenie warunków transportu, pobranie próbek do badań laboratoryjnych oraz weryfikację oznakowania produktów. Jeśli kontrola wykaże nieprawidłowości, inspektor może nakazać uzupełnienie dokumentacji, zabronić wprowadzenia towaru do obrotu, nakazać zniszczenie lub wywóz towaru albo wydać decyzję o zatrzymaniu partii.
Najczęstsze powody zatrzymania transportu to niekompletna dokumentacja, przekroczenie dopuszczalnej temperatury, nieprawidłowe oznakowanie produktów, niewłaściwe warunki higieniczne pojazdu oraz wykrycie organizmów szkodliwych lub pozostałości pestycydów powyżej dopuszczalnych norm. Różne kategorie produktów mają swoją specyfikę kontrolną. Oliwa z oliwek podlega kontroli jakości handlowej i musi być transportowana w pojemnikach zabezpieczających przed światłem. Sery, szczególnie feta PDO, wymagają dokumentacji potwierdzającej autentyczność pochodzenia. Świeże owoce i warzywa są szczególnie narażone na kontrole fitosanitarne dotyczące obecności owadów, pleśni i zgodności z normami handlowymi.
Kluczem do uniknięcia problemów jest staranne przygotowanie przed rozpoczęciem transportu. Weryfikacja dokumentacji powinna odbyć się przed załadunkiem towaru w Grecji. Wybór rzetelnego przewoźnika z doświadczeniem w transporcie żywności i certyfikatem ATP to kolejny kluczowy element. Komunikacja z dostawcą powinna obejmować jasne ustalenia dotyczące odpowiedzialności za dokumentację.
Wykrycie nieprawidłowości może skutkować mandatami od kilkuset do kilku tysięcy złotych, decyzjami o wstrzymaniu partii towaru, nakazem zniszczenia towaru lub karami finansowymi sięgającymi dziesiątek tysięcy złotych. Od stycznia 2025 roku obowiązują zaostrzone wymogi dotyczące identyfikowalności produktów, nowe przepisy obniżyły limity pestycydów, a rozszerzono listę organizmów szkodliwych objętych nadzorem. Import produktów spożywczych z Grecji wymaga znajomości przepisów, staranności w przygotowaniu dokumentacji i współpracy z rzetelnymi partnerami na każdym etapie łańcucha dostaw.
